သွားပိုးစား ကုသမှု

သွားပိုးစားအကြောင်း အကျဉ်းချုပ်

သွားပိုးစားခြင်းသည် ပလက် (dental plaque) ထဲရှိ သွားပိုးစားပိုးမွှားများက အက်ဆစ်ထုတ်လွှတ်ပြီး သွားကို အရည်ပျော်စေသော ရောဂါ ဖြစ်ပါသည်။ အစောပိုင်း သွားပိုးစားခြင်းကို သွားတိုက်ခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းနိုင်သော်လည်း၊ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ တိုးတက်သွားပါက ပိုမို ဆိုးရွားလာမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လျစ်လျူရှုထားခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းမည် မဟုတ်ပါ။ သွားကို ကြာရှည်ထိန်းသိမ်းရန် တတ်နိုင်သမျှ အာရုံကြောကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့် အဆင့်တွင် သွားပိုးစားကုသမှု ခံယူပါ။

သွားပိုးစား၏ လက္ခဏာများ

သွားပိုးစား စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် သွား၏ မျက်နှာပြင် အရည်ပျော်ပြီး တောက်ပမှု ပျောက်ဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် အညိုရောင်ဖျော့ ဖြစ်လာနိုင်သော်လည်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် သိသာသော လက္ခဏာ မရှိပါ။ သွားပိုးစားပိုးမွှား၏ အက်ဆစ်ကြောင့် သွား၏ မျက်နှာပြင် သွားအခွံလွှာ (enamel) အရည်ပျော်လာသောအခါ၊ ထိုနေရာသည် အရောင်ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် တွင်းပေါက်ခြင်း စသည့် ပြောင်းလဲမှုများ တွေ့ရပြီး၊ သွား စူးရှသည့် ခံစားချက် ရှိနိုင်သော်လည်း၊ နာကျင်မှု သိပ်မခံစားရသေးသည့် အဆင့် ဖြစ်ပါသည်။

ထိုအတိုင်း မသိစိတ်ဖြင့် သွားပိုးစား တိုးတက်သွားပါက၊ နောက်ဆုံးတွင် သွားအတွင်းသား (dentin) နှင့် အာရုံကြောအထိ ရောက်ရှိပြီး၊ လှုံ့ဆော်မှု မပေးသော်လည်း ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုနှင့် ပါလာပါသည်။ နာကျင်မှုကြောင့် အိပ်မပျော်ခြင်း စသည်ဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေသောကြောင့်၊ ဆေးခန်းသို့ လာရောက်ရသည့် အကြောင်းရင်းအများစုမှာ ဤအဆင့် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်တွင် သွားပိုးစားသည် အတော်လေး တိုးတက်နေပြီဖြစ်၍၊ သဘာဝအလျောက် ပျောက်ကင်းရန် ခက်ခဲပြီး၊ ခွစား၍ သွားပိုးစားကို ဖယ်ရှားပြီး ဖာထားခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြော ကုသမှု ပြုလုပ်ရပါသည်။

ထို့ပြင် သွားပိုးစားကို ဆက်လက် လျစ်လျူရှုထားပါက ခေတ္တခဏ နာကျင်မှု ပျောက်သွားနိုင်သော်လည်း၊ သွားအမြစ်ရင်း သို့မဟုတ် သွားဖုံးတွင် ပြည်စုပြီး ပို၍ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုနှင့် ပါလာသည့်အပြင်၊ အဆိုးဆုံး အခြေအနေတွင် သွားနုတ်ရန် လိုအပ်လာနိုင်ပါသည်။

သွားပိုးစား၏ အကြောင်းရင်းများ

သွားပိုးစား၏ အကြောင်းရင်းများကို ကြီးကြီးမားမား ခွဲခြားလျှင် အဓိက 4 မျိုး ရှိပါသည်။

ခံတွင်းအတွင်းရှိ ဗက်တီးရီးယား

ခံတွင်းအတွင်း ဗက်တီးရီးယား ရာနှင့်ချီ၍ ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် “mutans ဗက်တီးရီးယား” ဟုခေါ်သော သွားပိုးစားပိုးမွှားက အကြောင်းရင်း ဖြစ်၍ သွားပိုးစားခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။

အစားအစာမှ သကြားဓာတ်

ပလက်တွင် ပုန်းကွယ်နေသော ဗက်တီးရီးယား (သွားပိုးစားပိုးမွှား) များသည် အစားအစာထဲရှိ သကြားဓာတ်ကို အသုံးပြု၍ အက်ဆစ် ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ ဤအက်ဆစ်က သွား၏ ပါဝင်ပစ္စည်းဖြစ်သော ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ်ကို အရည်ပျော်စေကာ သွားပိုးစားခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။

အချိန်ကုန်ဆုံးမှု

သကြားဓာတ်သည် ခံတွင်းအတွင်း ရှိနေသည့် အချိန် ကြာလေလေ၊ သွားပိုးစားပိုးမွှား၏ လှုပ်ရှားမှု ပိုမို တက်ကြွလေလေ ဖြစ်ပြီး၊ သွားပိုးစားခြင်း တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာပါသည်။

သွား၏ အရည်အသွေး

သွား ဖွဲ့စည်းချိန်၏ ပတ်ဝန်းကျင် ကွာခြားမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ စသည်တို့ကြောင့် သွား၏ အရည်အသွေးတွင် တစ်ဦးချင်း ကွာခြားမှု ရှိပြီး၊ သွားပိုးစားလွယ်သော သွား၏ အရည်အသွေးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဤအချက်များသည် ရှုပ်ထွေးစွာ ဆက်စပ်လျက် သွားပိုးစားခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။

သွားပိုးစား၏ အမျိုးအစားများ

သွားပိုးစားတွင် တိုးတက်မှု အတိုင်းအတာအလိုက် CO မှ C4 အထိ 5 မျိုး ရှိပါသည်။

သွားပိုးစားကုသမှု အဆင့်ဆင့်

အာမခံကုသမှု အကျုံးဝင်မှုအကြောင်း

သွားပိုးစား ကုသမှုတွင် ကျန်းမာရေးအာမခံ သုံးနိုင်သော 「အာမခံကုသမှု」နှင့် လုံးဝ ကိုယ်ပိုင်ကျခံ ပြုလုပ်သော 「ကိုယ်ပိုင်ကုန်ကျစရိတ် ကုသမှု」 ဟူ၍ 2 မျိုး ရှိပြီး၊ အခြေခံ ကုသမှုများတွင် ကျန်းမာရေးအာမခံ သုံးနိုင်သောကြောင့်၊ ကျန်းမာရေးအာမခံ၏ ကျခံရမှု ရာခိုင်နှုန်းအရ ယေဘုယျအားဖြင့် ကုသစရိတ်၏ 30% ကို ကိုယ်တိုင် ကျခံရသည့် ပုံစံ ဖြစ်ပါသည်။

သို့သော် အာမခံကုသမှုတွင် နာကျင်မှု ပပျောက်ရေးနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ပြန်လည်ရေးအတွက် အနည်းဆုံး လိုအပ်သော ကုသမှု (အာမခံက ခွင့်ပြုထားသော နည်းလမ်းနှင့် ပစ္စည်းများ) သာ ကန့်သတ်ထားသောကြောင့်၊ မြင့်မားသော အလှအပနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ ကြာရှည်ခံနိုင်မှု၊ သွားပိုးစားလွယ်မှု နည်းပါးခြင်း စသည့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကုသမှုကို လိုချင်ပါက၊ ကိုယ်ပိုင်ကုန်ကျစရိတ် ကုသမှုကို ရွေးချယ်ရန် အကြံပြုပါသည်။