ကာကွယ်ရေးသွားကုသမှု
ကုသမှုများ
ကာကွယ်ရေးသွားကုသမှု
Hamille တိုကျို သွားဆေးခန်း
သွားပိုးစားခြင်းနှင့် သွားဖုံးရောဂါကို ကာကွယ်ပြီး၊ တစ်သက်တာ ကျန်းမာသော သွားများ ထားရှိနိုင်ရန် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။
ကာကွယ်ရေးသွားကုသမှု ဆိုသည်မှာ
သွားပိုးစားခြင်းနှင့် သွားဖုံးရောဂါကို ကာကွယ်ပြီး၊ တစ်သက်တာ ကျန်းမာသော သွားများ ထားရှိနိုင်ရန် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။
ကာကွယ်ရေးသွားကုသမှု၏ ထူးခြားချက်များ
ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စောင့်ရှောက်မှု
ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စောင့်ရှောက်မှုဆိုသည်မှာ သွားဆေးခန်းတွင် ပြုလုပ်သော ကုသမှုဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှုဖြင့် မရောက်နိုင်သော နေရာများကို သန့်စင်ခြင်းနှင့် သွားတိုက်နည်း လမ်းညွှန်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပါသည်။
သွားပိုးစားခြင်းနှင့် သွားဖုံးရောဂါသည် နေထိုင်မှု အလေ့အထနှင့် ဆက်စပ်သော ရောဂါများဟုလည်း ဆိုကြပါသည်။ လူနာတစ်ဦးစီ၏ ခံတွင်းအခြေအနေနှင့် နေထိုင်မှု အလေ့အထ ကွဲပြားသောကြောင့်၊ ထိုသူနှင့် ကိုက်ညီသော အကြံပြုချက်နှင့် သွားတိုက်နည်း လမ်းညွှန်ချက်များ ပေးအပ်ပါသည်။ အစောပိုင်း တွေ့ရှိခြင်းနှင့် အစောပိုင်း ကုသခြင်းအတွက်၊ တစ်နှစ်လျှင် 3~4 ကြိမ်ခန့် သွားဆေးခန်းတွင် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စောင့်ရှောက်မှု ခံယူရန် အကြံပြုပါသည်။
သွားဆေးခန်းတွင် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု
ခံတွင်းအတွင်း စစ်ဆေးခြင်း
သွားနှင့် သွားဖုံး အခြေအနေကို စစ်ဆေးပြီး၊ အမှန်တကယ် ခံတွင်းအတွင်း ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး၍ ရှင်းပြပါသည်။
သွားကျောက် ဖယ်ရှားခြင်း
အထူးကိရိယာ・စက်ပစ္စည်းများ အသုံးပြု၍ သွားကျောက် ဖယ်ရှားပေးပါသည်။
PMTC
အထူးကိရိယာ・စက်ပစ္စည်းများဖြင့် သွားနှက် (Plaque)・ဗက်တီးရီးယားလွှာ (biofilm) ကို ဖယ်ရှားပေးသည့် သွားသန့်စင်ခြင်းကို ပြုလုပ်ပါသည်။
သွားတိုက်နည်း လမ်းညွှန်ခြင်း
လူနာတစ်ဦးစီ၏ ခံတွင်းအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီအောင် မှန်ကန်သော ကိုယ်တိုင်ပြုစုနည်းကို လမ်းညွှန်ပေးပါသည်။
ဖလူးအိုဓာတ်လိမ်းခြင်း
သွားပေါ်တွင် အထူးအာနိသင်ပြင်းထန်သော ဖလူးအိုဓာတ် လိမ်းသည့် သွားပိုးစား ကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ခံတွင်းအတွင်း စစ်ဆေးခြင်း
ခံတွင်းအတွင်း စစ်ဆေးခြင်း・ရောဂါရှာဖွေခြင်း
လက်ရှိ ခံတွင်းအခြေအနေကို စစ်ဆေးပါသည်။
・အုပ်ဖုံး၊ ဖြည့်စွက်ပစ္စည်း အမျိုးအစားနှင့် ကိုက်ညီမှု အခြေအနေ
・သွားပိုးစားခြင်း ရှိ/မရှိနှင့် တိုးတက်မှု အဆင့်
・သွား၏ လှုပ်ခါမှု အတိုင်းအတာ
ခံတွင်း သန့်ရှင်းရေး အခြေအနေ စစ်ဆေးခြင်း
・သွားနှက်・သွားကျောက် ကပ်ညိမှုနှင့် ခံတွင်းအနံ့ အတိုင်းအတာ
လျှာ၊ ပါးအစရှိသည့် သွားမှလွဲ၍ ခံတွင်းအတွင်းရှိ အခြားအစိတ်အပိုင်းများ၏ အခြေအနေ
သွားဖုံးရောဂါ (သွားဖုံး) စစ်ဆေးခြင်း
သွားဖုံးရောဂါနှင့် တိုးတက်မှု အတိုင်းအတာကို စစ်ဆေးပါသည်။
・သွားဖုံးအိတ်၏ အနက်ကို တိုင်းတာခြင်း
・သွားဖုံးမှ သွေး သို့မဟုတ် ပြည်ထွက်ခြင်း ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးခြင်း
X-ray ရိုက်ခြင်း
မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော အစိတ်အပိုင်းများကို စစ်ဆေးပါသည်။
・သွားဖုံးရောဂါ တိုးတက်မှု အတိုင်းအတာ၊ ကုသမှု အခြေအနေ ကောင်း/မကောင်း
・သွားကို ထောက်ပံ့ပေးသော အရိုး၏ အခြေအနေ
・ကိုက်ဆက်မှု အခြေအနေ
ခံတွင်းအတွင်း ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်း
လက်ရှိ ခံတွင်းအခြေအနေကို ဓာတ်ပုံရိုက်၍ မှတ်တမ်းတင်ပါသည်။
နေ့စဉ် ကိုယ်တိုင် မြင်နိုင်ခွင့် မရှိသော နေရာများကို အတည်ပြု ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။
သွားကျောက် ဖယ်ရှားခြင်း (Scaling)
သွားဖုံးရောဂါနှင့် သွားပိုးစားကုသမှုကို ရှေ့ဆက်ရာတွင် အရေးအကြီးဆုံးမှာ သွားနှက် (Plaque) ကို သေချာစွာ ဖယ်ရှားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် သွားကျောက် (သွားနှက် ကျောက်ဖြစ်သွားသည့်အရာ) ၏ မျက်နှာပြင်သည် ကြမ်းတမ်းသောကြောင့် သွားနှက် ကပ်လွယ်ပြီး ကပ်ပြီးသား သွားနှက်ကို ဖယ်ရှားရန် ခက်ခဲပါသည်။
သွားကျောက်ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် သွားပိုးစားခြင်းနှင့် သွားဖုံးရောဂါကို ကာကွယ်ပြီး ခံတွင်းအခြေအနေ တိုးတက်စေပါသည်။ သွားကျောက်ကို နေ့စဉ် သွားတိုက်ခြင်းဖြင့်သာ ဖယ်ရှား၍မရသည့်အပြင် လူဦးရေ၏ 90% အထက်တွင် ရှိနေပါသည်။
တစ်ကြိမ် ဖယ်ရှားပြီးသော်လည်း၊ အချိန်အနည်းငယ် ကြာသောအခါ ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သောကြောင့် ပုံမှန် သွားဆေးခန်းတွင် ဖယ်ရှားပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ သန့်စင်ခြင်း (သွားကျောက်ဖယ်ရှားခြင်း) ၏ ကြားကာလမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် 3~6 လလျှင် 1 ကြိမ်ခန့် ဖြစ်ပါသည် (ကြားကာလသည် ခံတွင်းအခြေအနေအလိုက် ကွဲပြားပါသည်)။ သွားဆေးခန်းတွင် သွားကျောက်ဖယ်ရှားပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှုသည်လည်း အရေးကြီးလာပါသည်။
PMTC
PMTC＝ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စက်ကိရိယာသုံး သွားသန့်စင်ခြင်း
သွားကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းက သန့်စင်ရေး အထူးကိရိယာ・စက်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ သွားပိုးစားခြင်းနှင့် သွားဖုံးရောဂါ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော သွားနှက် (Plaque)၊ သွားကျောက် (သွားနှက် ကျောက်ဖြစ်သွားသည့်အရာ)・ဗက်တီးရီးယားလွှာ (biofilm) ကို ဖယ်ရှားပေးပြီး၊ သွားနှက် ကပ်ရန်ခက်စေရန် သွားမျက်နှာပြင်ကို ချောမွေ့အောင် တိုက်ချွတ်ပေးသည့် ကုသမှု ဖြစ်ပါသည်။
ကိုယ်တိုင် အပြည့်အဝ တိုက်ရန်ခက်ခဲသော နေရာများနှင့် အားပြင်းစွာ မတိုက်သင့်သော နေရာများရှိ သွားနှက်ကို ဖယ်ရှားပေးရုံသာမက၊ သွားပွတ်တံဖြင့် ဖယ်ရှား၍မရသော အညစ်အကြေး (အရောင်ကျွမ်းမှု) ကိုပါ သန့်ရှင်းစေသောကြောင့်၊ ကာကွယ်ရေးသွားကုသမှု ရှုထောင့်အပြင် အလှအပ (အသွင်အပြင်) ရှုထောင့်မှ တိုးတက်မှုအတွက်လည်း အကြံပြုအပ်ပါသည်။
ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှု
ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှုဆိုသည်မှာ သွားကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းထံမှ ရရှိသော သွားတိုက်နည်း လမ်းညွှန်ချက်များကို နေ့စဉ် ကိုယ်တိုင် အမှန်တကယ် ကျင့်သုံးသည့် စောင့်ရှောက်မှု နည်းလမ်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စောင့်ရှောက်မှု ခံယူပြီးနောက် ကိုယ်တိုင် စောင့်ရှောက်မှုကို လျစ်လျူရှုပါက မည်သည့် အဓိပ္ပာယ်မျှ မရှိတော့ပါ။ နေ့စဉ် စုစည်းမှုသာလျှင် ကျန်းမာသော သွားများကို ရေရှည် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်။
ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စောင့်ရှောက်မှု×ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှု နှစ်ခုတွဲဖက် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု ပိုများပါသည်။ မိမိနှင့် ကိုက်ညီသော မှန်ကန်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် နေ့စဉ် သွားပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ကာကွယ်ရေးသွားကုသမှု၏ အချက်များကို သွားဆေးခန်းတွင် သေချာစွာ သင်ယူပြီး မှန်ကန်သော ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှုကို ရရှိအောင် လေ့ကျင့်ကြပါစို့။
ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှု အချက်များ
ဖလူးအိုဓာတ်ကို ပါးစပ်ထဲတွင် ထားရှိခြင်း
ဖလူးအိုဓာတ် ပါဝင်သော သွားတိုက်ဆေးကို ပါးစပ်တစ်ခုလုံးသို့ ပျံ့နှံ့အောင် သွားတိုက်ပြီး၊ ထို့နောက် ရေအနည်းငယ်ဖြင့် 5 စက္ကန့်ခန့် တစ်ကြိမ်သာ ခံတွင်းချေချေးလျှင် လုံလောက်ပါသည်။
သွားနှက်ကို လုံးဝ ဖယ်ရှားခြင်း
သွားနှက် (Plaque) ဆိုသည်မှာ သွားမျက်နှာပြင်တွင် ကပ်၍ တိုးပွားနေသော ဗက်တီးရီးယား အစုအပုံ ဖြစ်ပါသည်။ အစပိုင်းတွင် မှန်ကို ကြည့်ရင်း သွားတိုက်ပြီး၊ သွားနှက် ကျန်ရှိနေခြင်း ရှိ/မရှိနှင့် တိုက်ကျန်ရှိနေခြင်း ရှိ/မရှိကို အတည်ပြု ကြည့်ရှုကြပါစို့။
ဗက်တီးရီးယား မတိုးပွားစေခြင်း
ခံတွင်းအတွင်း ဗက်တီးရီးယား တိုးပွားပါက သွားပိုးစားခြင်းနှင့် သွားဖုံးရောဂါ အစရှိသည့် ပြဿနာများ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော သွားနှက်နှင့် သွားကျောက် ဖြစ်ပေါ်・ပေါက်ဖွားလာပါသည်။ မျိုးစုံသော ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး ပစ္စည်းများဖြင့် ဗက်တီးရီးယား မတိုးပွားအောင် ဖန်တီးကြပါစို့။
ခံတွင်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် သန့်စင်ခြင်း အဆင့်များ
ရက်ချိန်းယူခြင်း
ရက်ချိန်း ပုံစံမှတစ်ဆင့် ရက်ချိန်းယူပေးပါရန် ကျေးဇူးပြု၍ တောင်းဆိုပါသည်။
သွားဆရာဝန် သို့မဟုတ် သွားကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းမှ ခံတွင်းအတွင်း စစ်ဆေးခြင်း
ဦးစွာ မေးမြန်းခြင်းဖြင့် နေ့စဉ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ကာကွယ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် စိတ်ဝင်စားမှု ရှိ/မရှိ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါသည်။ ထို့နောက် ခံတွင်းအတွင်းကို စစ်ဆေးပြီး၊ သွားတိုက်ခြင်း သေချာစွာ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ရှိ/မရှိနှင့် သွားပိုးစားခြင်း ရှိ/မရှိကို စစ်ဆေးပါသည်။ ＊သွားပိုးစားခြင်း တွေ့ရှိပါက ဦးစွာ သွားပိုးစား ကုသမှုကို ဆောင်ရွက်ပါသည်။
သွားကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းမှ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး လမ်းညွှန်ခြင်း・သန့်စင်ခြင်း
ခံတွင်းအတွင်း စစ်ဆေးပြီးနောက်၊ သွားကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းက လူနာတစ်ဦးစီ၏ ခံတွင်းပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီသော သွားတိုက်နည်းနှင့် စားသောက်မှု အလေ့အထများကို လမ်းညွှန်ပေးပါသည်။ ထို့နောက် သွားသန့်စင်ခြင်းကို ပြုလုပ်၍ နေ့စဉ် သွားတိုက်ခြင်းဖြင့် အပြည့်အဝ မဖယ်ရှားနိုင်သော သေးငယ်သည့် အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားပေးပါသည်။
ပုံမှန် ထိန်းသိမ်းမှု
လနည်းငယ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဤဆေးခန်းသို့ ကြွရောက်ပေးပြီး ခံတွင်းအတွင်း စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး လမ်းညွှန်ခြင်း・သန့်စင်ခြင်းကို ထပ်မံ ပြုလုပ်ပါသည်။ ခံတွင်းပတ်ဝန်းကျင်သည် နေ့စဉ် ပြောင်းလဲနေပါသည်။ စစ်ဆေးချိန်တိုင်း ခံတွင်းအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီအောင် ကိုယ်တိုင်ပြုစုမှုကို ပြောင်းလဲလျက် ကောင်းမွန်သော ခံတွင်းပတ်ဝန်းကျင်ကို အမြဲ ထိန်းသိမ်းကြပါစို့။
